Μάθημα για τη Βουλγαρία: το ΒΚΣ στα Σκόπια

Το μοναδικό βουλγαρικό εκπαιδευτικό κέντρο που λειτουργεί σήμερα στη νοτιοδυτική γειτονική μας χώρα – το ΒΚΣ «Ζντραβέι» ιδρύθηκε το 2017, όμως η δραστηριότητά του ξεκινά λίγα χρόνια νωρίτερα και η αιτία είναι βαθιά προσωπική – η έντονη επιθυμία μερικών Βουλγάρων μητέρων να διδάξουν στα παιδιά τους τη βουλγαρική γλώσσα και να μετατρέψουν τις ρίζες τους σε δύναμη και όχι σε αχίλλειο πτέρνα. Μία από αυτές τις μητέρες είναι η Ιλιάνα Ατανάσοβα, η οποία αναλαμβάνει ως προσωπική της αποστολή τη δημιουργία βουλγαρικού σχολείου στην καρδιά της Βόρειας Μακεδονίας, ολόκληρα 75 χρόνια μετά το κλείσιμο του τελευταίου τέτοιου σχολείου.

Η Ιλιάνα είναι οικονομολόγος στο επάγγελμα, εργάστηκε επί πολλά χρόνια στον ιδιωτικό τομέα και τις τελευταίες δύο δεκαετίες ζει με την οικογένειά της στα Σκόπια. Και αν αναρωτιέστε πώς μια μη ειδικός αποφασίζει να δημιουργήσει βουλγαρικό σχολείο, μάλιστα σε έδαφος όπου η Βουλγαρία δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητή χώρα, η συμπατριώτισσά μας απαντά ως εξής:

«Για να αγαπάς τη Βουλγαρία και να γνωρίζεις τις παραδόσεις της, δεν χρειάζεσαι ειδική εκπαίδευση. Αυτό είναι κωδικοποιημένο στο γονίδιό μας, στο αίμα μας. Έτσι λοιπόν, ναι, είναι δύσκολο ως μη ειδικός να ξεκινήσεις ένα τέτοιο εγχείρημα, δεν σου είναι ξεκάθαρες πολλές ιδιαιτερότητες, αλλά δεν υπάρχουν αδύνατα πράγματα – αν ο άνθρωπος θέλει να πετύχει κάτι, θα το καταφέρει.»

Σήμερα στο ΒΚΣ «Ζντραβέι» φοιτούν παιδιά από την Α΄ έως τη ΙΒ΄ τάξη, ενώ κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά λειτουργεί και προσχολική τάξη για παιδιά από 4 έως 6 ετών, για την οποία όλη η ομάδα του σχολείου είναι ιδιαίτερα περήφανη. Η Ακαδημία Καινοτόμου Εκπαίδευσης, όπως αποκαλούν επίσης το σχολείο, είναι εξαιρετικά χρήσιμη και για όλους όσοι επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε βουλγαρικά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, καθώς οργανώνεται ειδικός προπαρασκευαστικόςκύκλος μαθημάτων  για υποψήφιους φοιτητές – πάνω από 100 παιδιά ετησίως περνούν από αυτό στον δρόμο προς το ονειρεμένο πτυχίο. Το ενδιαφέρον είναι μεγάλο, διότι πολλοί γονείς εδώ γνωρίζουν την ποιότητα της εκπαίδευσης στη Βουλγαρία, λέει η διευθύντρια.

 

Στη συζήτησή μας αγγίζουμε και μια σειρά γεγονότων των τελευταίων ετών με επιθέσεις κατά συμπατριωτών μας στη Βόρεια Μακεδονία και βεβηλώσεις βουλγαρικών πολιτιστικών κέντρων, καθώς και τη στάση και τη γλώσσα της τοπικής κοινωνίας και των αρχών απέναντι στους Βουλγάρους. Πώς διδάσκεται η βουλγαρική ταυτότητα σε ένα τέτοιο περιβάλλον;

«Δεν είναι εύκολο, δεν μπορώ να σας πω ψέματα. Καθημερινά ερχόμαστε αντιμέτωποι με λόγο μίσους. Έχουμε μια μικρή μείωση των εγγεγραμμένων Μακεδόνων Βουλγάρων, καθώς είχαμε τέτοια παιδιά, αρκετοί άνθρωποι είχαν ενδιαφερθεί για το σχολείο μας και είχαν εγγράψει τα παιδιά τους. Εξακολουθούμε να έχουμε, αλλά λιγότερα. Εδώ είναι πολύ διαφορετικά αν μαθαίνεις βουλγαρική γλώσσα σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο μέρος της Ευρώπης. Το εξηγώ με άγνοια. Ίσως και με το γεγονός ότι εδώ υπάρχει, και το δηλώνω με πλήρη ευθύνη, ένα είδος πληροφοριακού σκοταδιού – δεν φτάνουν τα γεγονότα, αλλά αποσπασματικές πληροφορίες και γι’ αυτό φτάνουμε σε αυτόν τον λόγο μίσους και σε αυτές τις σωματικές επιθέσεις.»

Η εκπαίδευση, η γνώση για τον άλλον, η κριτική σκέψη απέναντι στις πληροφορίες που προσφέρονται και το οικογενειακό περιβάλλον είναι εξαιρετικά σημαντικές προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση ολοκληρωμένων και αληθινών Ευρωπαίων – σε αυτό πιστεύει η Ιλιάνα Ατανάσοβα και με μεγάλη ευγνωμοσύνη προς τη Διπλωματική μας Αποστολή στα Σκόπια και το βουλγαρικό Υπουργείο Παιδείας και Επιστήμης αναγνωρίζει ότι το Εθνικό Πρόγραμμα «Βουλγαρία – Εκπαιδευτικές Διαδρομές» είναι εξαιρετικά πολύτιμο στο έργο της ως παιδαγωγού Βούλγαρων. Μετά από πολλή σκέψη και ορισμένους δισταγμούς, το 2025 αποφασίζει να υποβάλει αίτηση στο πρόγραμμα και το ΒΚΣ «Ζντραβέι» επιλέγεται να υλοποιήσει τη διαδρομή «Οι παλιές πρωτεύουσες της Βουλγαρίας». Η ομάδα περιλάμβανε όλα τα παιδιά που είχαν επιθυμία και δυνατότητα, από την Α΄ έως τη ΙΒ΄ τάξη, δηλαδή 40 μικρούς και μεγαλύτερους μαθητές.

Και το 2026 το ΒΚΣ «Zντραβέι» θα ταξιδέψει ξανά στις «Εκπαιδευτικές Διαδρομές» του Υπουργείου Παιδείας. Αυτή τη φορά η ομάδα θα αποτελείται από 15 παιδιά, τα οποία θα βυθιστούν στην Αναγεννησιακή Βουλγαρία και στις αρχές Ιουνίου θα παρευρεθούν σε συγκομιδή ρόδων στην Κοιλάδα των Ρόδων. Η επικείμενη εκδρομή έχει μετατραπεί σε κίνητρο για καλύτερες επιδόσεις, συμμετοχή σε διαγωνισμούς και έγκαιρη ολοκλήρωση των εργασιών στο σπίτι. Γιατί όλοι γνωρίζουν ότι αυτό είναι η προϋπόθεση για να επισκεφθούν ξανά τη Βουλγαρία, και μάλιστα όχι με τη μαμά και τον μπαμπά, αλλά με τους φίλους τους.

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα