Πάντσο Βλαντιγκέροφ – «Βουλγαρική σουίτα», όπους 21

Ηβουλγαρική επιστημονική και ερευνητική λογοτεχνία, αφιερωμένη στον Πάντσο Βλαντιγκέροφ, χαρακτήρισε την προσφορά του στον πολιτισμό μας με ορισμούς όπως «πατριάρχης της βουλγαρικής μουσικής» και «ένας από τους πιο έντονους εκπροσώπους της εθνικής μας μουσικής σχολής». Ανάμεσα στους μεγάλους δημιουργούς μας, το στιλ του χαρακτηρίζεται με το ιδιαίτερα λεπτό αίσθημα για τα φολκλορικά μοτίβα και τη γλαφυρή ανάπλασή τους.

Ο Πάντσο και ο δίδυμος αδελφός του Λιούμπεν ζούσαν και σπούδαζαν στο Βερολίνο από την ηλικία 13 ετών. Επέστρεψαν στη Βουλγαρία για λίγο, για να εκτελέσουν τη στρατιωτική θητεία τους, και αυτή την περίοδο έδωσαν δεκάδες συναυλίες στη χώρα, στις οποίες ο Πάντσο Βλαντιγκέροφ παρουσίαζε και συνθέσεις του. Το κοινό και οι κριτικοί τον επαινούσαν και εναπόθεταν τεράστιες ελπίδες για το μέλλον της βουλγαρικής κλασικής μουσικής.

Από το 1920 ο Βλαντιγκέροφ συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Τεχνών στο Βερολίνο. Τα επόμενα 12 χρόνια εργάστηκε στο Deutsches Theater του Βερολίνου και έγραψε μουσική για πολλές θεατρικές παραστάσεις, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι δημιούργησε μερικά πρώτα ως προς το είδος του μοντέλα στη βουλγαρική κλασική μουσική: τρίο πιάνου, φωνητικό κύκλο, κοντσέρτο για βιολί. Το 1922, στην ίδια την αρχή αυτής της πρώτης, εξαιρετικά καρποφόρας δημιουργικής περιόδου του συνθέτη, γεννήθηκε η Βουλγαρική Ραψωδία «Βαρδάρης» - το έργο που μέχρι και σήμερα αναγνωρίζεται ως έμβλημα της εθνικής μας μουσικής. 

Οι δημιουργημένοι τα επόμενα χρόνια στη Γερμανία «Βουλγαρική σουίτα» και «Επτά συμφωνικοί βουλγαρικοί χοροί» είναι γλαφυρά πρότυπα της δημιουργικής πορείας του Βλαντιγκέροφ, την οποία ακολούθησαν και οι άλλοι βούλγαροι συνθέτες της γενιάς του, που έθεσαν τον στόχο να δημιουργήσουν αυτό που εκείνοι οι ίδιοι αποκαλούσαν «βουλγαρικό στιλ».

Το πρωτότυπο της «Βουλγαρικής σουίτας», όπους 21 για σόλο πιάνο, ανάγεται στο 1926, ενώ έναν χρόνο αργότερα ολοκληρώθηκε και παραλλαγή για συμφωνική ορχήστρα. Τα τέσσερα μέρη: Εμβατήριο, Τραγούδι, Χορευτικό και Ρατσενίτσα, βασίζονται σε αυθεντικά μοτίβα του βουλγαρικού φολκλόρ και είναι αφιερωμένα στην «Πατρίδα μου».

Εξαιρετικά δημοφιλής μέχρι και σήμερα, η σουίτα χαρακτηρίζεται από τον ίδιο τον Πάντσο Βλαντιγκέροφ ως «ακρογωνιαίος λίθος» της δημιουργικής πορείας του. Το δεύτερο μέρος – «Τραγούδι», είναι πραγματικό μαργαριτάρι της βουλγαρικής κλασικής. Ενορχηστρωμένο από τον συνθέτη για βιολοντσέλο και πιάνο, για βιολί και πιάνο, για βιολί και ορχήστρα, για ορχήστρα δωματίου, το έργο είναι αγαπημένο των ερμηνευτών και του κοινού. Με την πανέμορφη μελωδία του το έργο συμπεριλαμβάνεται συχνά στο ρεπερτόριο των βουλγάρων μουσικών, αλλά προτιμάται ιδιαίτερα από τους βιολιστές, που συχνά το συμπεριλαμβάνουν στα προγράμματα των ρεσιτάλ τους.

Και παρά το γεγονός ότι οι Βούλγαροι είναι οι αναμφισβήτητοι υποδειγματικοί ερμηνευτές των έργων του Βλαντιγκέροφ, στη σημερινή έκδοση των Προτύπων της βουλγαρικής μουσικής κληρονομιάς, επιλέξαμε εκτέλεση της μεγάλης Ντίνα Σνάιντερμαν.

Σήμερα στο Διαδίκτυο μπορείτε να διαβάσετε ότι είναι «Σουηδέζα βιολίστρια». Γεννημένη το 1931 στην Οδησσό, η Ντίνα τελείωσε το Ωδείο της Μόσχας στην τάξη του μεγάλου Νταβίντ Όιστραχ. Το 1955 παντρεύτηκε τον βούλγαρο βιολιστή Εμίλ Καμιλάροφ και οι δύο εγκαταστάθηκαν στη Βουλγαρία. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80 του 20ού αιώνα οι Καμιλάροφ και Σνάιντερμαν – κάτοχοι βραβείων από έγκριτους διαγωνισμούς, πραγματοποίησαν τεράστιο αριθμό συναυλιών και ήταν απόλυτοι φαβορί του κοινού και των κριτικών στη χώρα μας. Το 1982 έφυγαν για τη Σουηδία, άνοιξαν μουσική σχολή στην Ουψάλα και εξακολούθησαν να δίνουν συναυλίες ανά τον κόσμο. Στη Βουλγαρία τα ονόματά τους μπήκαν στη «μαύρη λίστα», απαγορεύθηκαν και οι ηχογραφήσεις τους. Μόλις στα μέσα της δεκαετίας του ’90 οι Καμιλάροφ και Σνάιντερμαν επέστρεψαν στη βουλγαρική σκηνή.

Η αξιοσημείωτη ερμηνεία του «Τραγουδιού» της «Βουλγαρικής σουίτας», όπους 21, γλαφυρή, μεγαλοπρεπής και λαμπρή όπως η ίδια η Ντίνα Σνάιντερμαν, ηχογραφήθηκε μαζί με τη Συμφωνική Ορχήστρα της ΒΕΡ υπό τη διεύθυνση του γιου του συνθέτη – του Αλεξάνταρ Βλαντιγκέροφ, το 1970.

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα