Festivali “Në sheshin e Bullgarisë tjetër” – këtë herë në Mynih

Prej tashmë 11 vitesh, qytete të ndryshme në Evropë bëhen strehë disaditore për bullgarë nga e gjithë bota, zemra e të cilëve rreh në ritmin e folklorit tonë kombëtar. Pavarësisht se jetojnë mijëra kilometra larg atdheut, bashkatdhetarët tanë nuk e humbasin lidhjen me rrënjët e tyre, ndërsa vallet kanë edhe një funksion tjetër të rëndësishëm – t’i bashkojnë dhe t’i mbajnë në komunitet – diçka veçanërisht e rëndësishme në përditshmërinë e vrullshme, në të cilën kontaktet mes nesh janë të shkurtra, më tepër zyrtare ose pothuajse mungojnë.

Prandaj shfaqja e një festivali të veçantë “udhëtues” është një hap jashtëzakonisht i suksesshëm, i ndërmarrë nga formacioni bullgar i vallëzimit “Ot izvora” në Lion të Francës dhe drejtuesja e tyre Anita Ekenova. Kështu, i nisur në vitin 2015 nga Lioni, festivali “Në sheshin e Bullgarisë tjetër” kalon si ortek përmes Monpeljesë, Gandias, Milanos, La Nusisë, Varnës, Kopenhagës, Pragës, Palma de Majorkës dhe sërish Lionit, duke tërhequr gjithnjë e më shumë pjesëmarrës dhe duke e pasuruar programin me punëtori folklorike dhe ngjarje të tjera shoqëruese, ku në fokus është folklori bullgar i valleve. Motoja e çdo edicioni është gjithashtu e ndryshme, ndërsa çdo grup organizator pasues e pasuron ngjarjen dhe lë një copëz nga vetja në ADN-në e festivalit.

• Anita Ekenova: Bullgaria është atdheu i shpirtit tim, Franca – vendi ku jetoj

Në vitin 2026 mikpritës është ansambli “Llazarka” nga qyteti i dytë gjerman për nga industria – Mynihu. Ngjarja do të mbahet nga 15 deri më 17 maj nën moton – “Libe le, libe hubavo…”.

111 grupe dhe 9 pjesëmarrës individualë do të garojnë me vallet e tyre në sallën “BMW Park”, duke paraqitur aftësitë e tyre në interpretimin e trashëgimisë sonë të pasur muzikore dhe vallëzuese para banorëve dhe mysafirëve të qytetit gjerman. Në forum për herë të parë, krahas trupave të vallëzimit nga Evropa dhe Amerika e Veriut, do të marrë pjesë edhe grupi folklorik "Trëndafili bullgar", i krijuar nga bashkatdhetarë në Afrikën e Jugut.

Një theks interesant në program është ansambli hapës – ky është një formacion gjerman nga Baviera, në të cilin marrin pjesë edhe bullgarë. Nuk do të mungojnë as mysafirë nga Bullgaria – Ansambli “Varna” nga kryeqyteti ynë detar, këngëtari popullor Denisllav Kehajov, orkestër frymore dhe grup mazhoresh nga Velingradi, si dhe “Gjyshet e Çillovit” nga fshati me të njëjtin emër në rajonin e Ruses.

• Ritmi dhe energjia e folklorit bullgar kanë fuqinë të krijojnë komunitet

Emocioni për mikpritësit nga “Llazarka” në Mynih është i madh, nuk e fsheh drejtuesi i tyre Pllamen Petkov. Viti 2026 është shumë i veçantë për bashkatdhetarët tanë – ata festojnë 35-vjetorin e krijimit të ansamblit.

“Ne kemi përgatitur premierën e një valleje të re për ne, e cila quhet ‘Sharena Gajda’, me koreografi të Ivajllo Ivanovit dhe muzikë të Georgi Andreevit. Ajo është interpretuar në origjinal nga Ansambli Shtetëror Folklorik ‘Filip Kutev’ – shpjegoi në një intervistë për Radio Bullgarinë drejtuesi i ansamblit ‘Llazarka’, Pllamen Petkov. – Kjo është një valle nga rajoni i Pirinit në Bullgari, të cilën e lidhim me dashurinë mbi bazën e dy këngëve që janë pjesë e saj – dashurinë për lirinë dhe dashurinë për muzikën. Paraqitja jonë e dytë do të jetë vallja ‘Llazarki’, një nga vallet e para të vendosura nga ansambli ynë. Ne i lidhim llazarket me dashurinë, pranverën dhe rininë, kështu që kjo do të jetë një paraqitje e ansamblit në harmoni me moton e festivalit këtë vit.”

Në kuadër të prezantimit të ansamblit bullgar nga Mynihu, do të transmetohet edhe një fragment nga filmi kushtuar historisë së “Llazarka”, i regjisorit të ri Joan Kadiev.

Është planifikuar edhe një valle e veçantë, të cilën ansambli “Llazarka” do ta interpretojë së bashku me ansamblin “Varna” – një përshëndetje ndaj bashkëpunimit të tyre ndër vite, si dhe një demonstrim i qartë se si bullgarët në Bullgari dhe jashtë saj krijojnë së bashku diçka të bukur. Por këtu duhet të kujtojmë gjithashtu se themelues i ansamblit të Mynihut “Llazarka” është koreografi Bellço Stanev – drejtues afatgjatë i ansamblit “Varna”.

Një pjesë e madhe e formacioneve folklorike jashtë vendit nuk kanë veprimtari aktive koncertale, prandaj “Në sheshin e Bullgarisë tjetër” është një nga skenat më të rëndësishme, ku ato mund të tregojnë krijimtarinë e tyre para një publiku më të gjerë.

“Rregullorja e festivalit është që në të të marrin pjesë grupe të krijuara jashtë Bullgarisë – shpjegon më tej Pllamen Petkov në një intervistë për Radio Bullgarinë. – Ne duam të tregojmë bullgaren që ndodhet jashtë atdheut. E dimë se kur dalim në skenë dhe na shohin njerëzit që jetojnë në atë shtet, kjo mund të jetë prekja e tyre e parë me Bullgarinë. Prandaj themi se ky është ‘eksport kulturor’ – këto ansamble bullgare janë porta e parë përmes së cilës i huaji hedh vështrimin drejt vendit tonë dhe gjithmonë mbetet i magjepsur nga vallet folklorike bullgare, muzika dhe kostumet popullore.”

Momenti më spektakolar i festivalit “Në sheshin e Bullgarisë tjetër” është Kori i MAdh, i cila mbledh të gjithë pjesëmarrësit. Këtë vit ai do të zhvillohet në sheshin “Maks Jozef” në Mynih më 17 maj nga ora 10 deri në 12 sipas kohës lokale.

“Shpesh ndodh që në Mynih për Bullgarinë të flitet vetëm kur ndodh diçka negative ose ndonjë katastrofë. Përmes folklorit ne duam të paraqesim edhe anën e saj të mirë. Besoj se do t’ia dalim, veçanërisht me Vallen e Madhe të planifikuar, ku edhe shumë kalimtarë të rastësishëm do ta shohin Bullgarinë në një mënyrë tjetër, të bukur.”

Edhe Radio Bullgaria do të ketë mundësinë të zhytet në emocionin e festës – përfaqësuesi ynë atje do të jetë Joan Kolev, prandaj prisni fotografi dhe reportazhe nga ngjarja në ditët 15–17 maj.

Shihni më shumë nga Arkivi i Radio Bullgarisë: 

• Katalogu online me valle dhe kërcime bullgare “nis” turneun evropian
• Dirigjenti dhe kompozitori Georgi Andreev – për Ditën e Shën Gjergjit, traditat, muzikën dhe dragonjtë

Përgatiti në shqip: Sindi Nikollofski