Hekurudha e ngushtë e Rodopeve – 100 vjet magji mbi shina

Ka trena që transportojnë njerëz. Ka edhe trena që transportojnë histori, emocione dhe kujtime. Hekurudha e ngushtë e Rodopeve është pikërisht e tillë. Prej një shekulli ajo përshkon rrugën mes qyteteve Septemvri dhe Dobrinishte, duke kaluar përmes maleve Rilla, Rodopet dhe Pirin dhe duke e kthyer çdo udhëtim në një takim me një Bullgari ndryshe – të bukur, të qetë dhe të paprekur nga koha.

Më 1 gusht u mbushën 100 vjet nga nisja e trenit të parë në linjën Septemvri–Velingrad – fillimi i një udhëtimi që sot nuk është thjesht një linjë hekurudhore, por një legjendë e vërtetë. Me rastin e këtij përvjetori, Hekurudhat Shtetërore Bullgare (BDZH) po përgatisin rikthimin në shërbim të një lokomotive me avull për linjën e ngushtë, e cila do të tërheqë sërish trenat festivë në këtë linjë emblematike.

• Linja me trase të ngushtë feston një shekull me një udhëtim tërheqës

Për magjinë e kësaj hekurudhe të ngushtë, për historinë dhe të ardhmen e saj, biseduam me kryetarin e Shoqatës „Për hekurudhën e ngushtë“, Kristian Vaklinov – një njeri, i cili e ka kthyer ruajtjen e kësaj hekurudhe unike në kauzën e tij personale.

Sipas tij, dashuria për hekurudhën e ngushtë të Rodopeve shkon shumë përtej peizazheve të bukura që shpalosen gjatë udhëtimit.

„Ajo është unike jo vetëm sepse është e vetmja hekurudhë e ngushtë që ka mbetur në Bullgari. Është unike sepse lidh njerëz, fate dhe male. Natyra e bukur, tunelet, urat dhe vetë linja hekurudhore e kthejnë udhëtimin në një përvojë të pashembullt në vendin tonë“, thotë Vaklinov.

Një vepër e ndërtuar me duart e njerëzve

Historia e kësaj hekurudhe të ngushtë është një histori pune, këmbënguljeje dhe guximi inxhinierik. Ndërtimi nisi në vitin 1921 dhe vetëm pesë vjet më vonë, 39 kilometrat e parë mes qyteteve Septemvri dhe Velingrad ishin tashmë të përfunduar.

Ajo që të mahnit edhe sot është fakti se një pjesë e madhe e linjës u ndërtua me dorë – mes shkëmbinjve të Grykës së Çepinos, shumë kohë përpara se makineritë moderne ta lehtësonin realizimin e projekteve të tilla.

„Ky është një nderim i vërtetë për njerëzit që ndërtuan këtë linjë. Disa prej tyre madje dhanë edhe jetën, pa e imagjinuar se, njëqind vjet më vonë, puna e tyre do të vazhdonte të frymëzonte kaq shumë njerëz. Bëhet fjalë për 35 tunele dhe për një diferencë lartësie prej mbi 1000 metrash, të cilën treni e përshkon duke u ngjitur deri në stacionin më të lartë hekurudhor në Ballkan – Avramovo. Po ashtu, janë edhe kthesat – tetëshet dhe gjashtat që përshkon linja – e gjithë kjo tërheq njerëz nga mbarë bota, të cilët vijnë të admirojnë atë që është arritur. Vijnë ta shohin me sytë e tyre, pasi kanë lexuar më parë nëpër faqe interneti se në Bullgarinë e vogël ekziston një tren i tillë i vogël, që ngjitet ngadalë, zvarritet dhe përballet me malin prej 100 vjetësh“, thekson kryetari i shoqatës.

Kur shpejtësia e ulët kthehet në avantazh

Në një botë ku të gjithë nxitojmë, hekurudha e ngushtë e Rodopeve duket sikur ofron pikërisht të kundërtën – mundësinë për të ngadalësuar hapin.

Sot treni lëviz me një shpejtësi mesatare prej rreth 38 kilometrash në orë – diçka që dikur konsiderohej mangësi, ndërsa sot është një nga atraksionet e tij më të mëdha.

Në vend që të nxitosh drejt destinacionit, ke kohë të shohësh nga dritarja, të ndjekësh kthesat e lumenjve, të numërosh tunelet, të admirosh pyjet shekullore dhe shpatet e larta malore.

„Kjo shpejtësi e ulët bëhet edhe një tjetër pjesë e veçantë e magjisë së kësaj hekurudhe të ngushtë, sepse na lejon të ngadalësojmë ritmin e jetës së vrullshme dhe, gjatë udhëtimit, të shijojmë shumë më tepër nga detajet e botës që rrethon trenin. Janë të shumta arsyet pse hekurudha e ngushtë e Rodopeve është kaq tërheqëse dhe pse, në të vërtetë, është perla e kurorës së hekurudhave bullgare“, thotë Vaklinov.

Turistë nga e gjithë bota

Vitet e fundit, interesi për hekurudhën e ngushtë të Rodopeve ka ardhur duke u rritur vazhdimisht. Gjithnjë e më shumë turistë zgjedhin pikërisht këtë tren për ta njohur malin në një mënyrë ndryshe.

Mes pasagjerëve bien në sy edhe turistë nga vende dhe kontinente të ndryshme, të cilët vijnë posaçërisht për këtë tren legjendar.

Sipas Kristian Vaklinovit, kjo është dëshmia më e qartë se hekurudha e ngushtë prej kohësh e ka tejkaluar rolin e saj si një mjet i zakonshëm transporti dhe gradualisht po shndërrohet në një nga atraksionet turistike më të njohura të Bullgarisë.

• Hekurudha e Ngushtë e Rodopeve hyn në një renditje prestigjioze të turizmit të vjeshtës
• Udhëtimi me tren në linjën më trase të ngushtë në Rodope – në krye të një klasifikimi britanik për udhëtime më piktoreske me tren në Evropë

Lokomotiva me avull – një rikthim i shumëpritur

Ndër lajmet më emocionuese në prag të njëqindvjetorit është rikthimi i shumëpritur i lokomotivës me avull.

Për vite me radhë, pikërisht ajo ishte simboli i trenave të përgatitur për raste festive, ndërsa për shumë njerëz udhëtimi me të mbetet një nga përvojat më të paharrueshme.

„Lokomotiva me avull sjell një emocion krejt tjetër. Për fëmijët është një mrekulli e vërtetë, ndërsa për të rriturit është një kthim te kujtimet. Të gjithë mezi presim që ajo të niset sërish në shinat e saj“, thotë Vaklinov.

Ëndrra e madhe

Edhe pse feston njëqindvjetorin e saj, hekurudha e ngushtë e ka tashmë vështrimin nga e ardhmja.

Kristian Vaklinov beson se potenciali i saj i madh turistik ende nuk është shfrytëzuar plotësisht. Ndër ëndrrat e tij janë më shumë trena historikë, vagonë panoramikë dhe itinerare turistike tematike, që do ta shndërronin udhëtimin në një përvojë edhe më të paharrueshme.

Ai është i bindur se kjo hekurudhë meriton të zhvillohet jo vetëm si mjet transporti, por edhe si një pasuri kombëtare dhe simbol i natyrës dhe historisë inxhinierike të Bullgarisë.

Një udhëtim që mbetet në zemër

Në fund të bisedës, Kristian Vaklinov u drejton një ftesë të gjithë atyre që ende nuk kanë udhëtuar me hekurudhën e ngushtë të Rodopeve:

„Hipni në këtë tren të vogël. Ai nuk do t’ju çojë thjesht nga një stacion në tjetrin, por do t’ju tregojë një Bullgari ndryshe – një Bullgari që rrallë kemi mundësi ta shohim nga dritarja e makinës.“

Dhe ndoshta pikërisht kjo është sekreti i madh i hekurudhës së ngushtë të Rodopeve.

Sepse ajo nuk të magjeps me shpejtësi të lartë, vagonë luksozë apo teknologji moderne. Të pushton me shpirt.

Prej njëqind vjetësh, ky tren i vogël përshkon pa u lodhur malet, lidh njerëz dhe breza dhe dëshmon se udhëtimet më të bukura nuk janë gjithmonë më të shpejtat.

Ndonjëherë janë pikërisht ato që na bëjnë të ngadalësojmë ritmin, të shohim nga dritarja dhe të kujtojmë se bukuria qëndron në vetë udhëtimin.

Lexoni më shumë në arkivin e Radio Bulgarisë:

• Treni bullgar me binarë të ngushtë u kthye në “një galeri mbi rrota” për Krishtlindjet
• Një tren turistik me vagonë retro do të udhëtojë në linjën e binareve të ngushta në korrik

Përgatiti në shqip: Svetllana Dimitrova