“Şipka Kahramanları” – iki tarihi döneme ışık tutan etkileyici bir sinema yapıtı

Bagoevgrad Güneybatı Üniversitesi'nden Doç. Mariana Piskova'nın “Şipka Kahramanları” filminin çekimleri üzerine yazdığı eşsiz monografi bunu doğrular niteliğindedir. 1877-78 Osmanlı - Rus Savaşı belleği politikalarını inceleyen uluslararası bir projeye katılan bayan Piskova, 70 seneyi aşkın bir süre önce çekilen Bulgar-Rus ortak yapımı büyük ölçekli film prodüksiyonunun arşivlerini açtı.

1955 yapımı “Şipka Kahramanları”, muhtemelen Bulgaristan'da çekilmiş en etkileyici savaş filmidir. Eser, nicelikten çok niteliğe önem verilen zor bir dönemde yaratılmış olmasına rağmen, olağanüstü bir dramatizm ile dikkat çekiyor. Filmin senarist ve yönetmeninin, Osmanlı- Rus Savaşı'na doğrudan katılanların torunları olması da son derece etkileyici.

1948 yılında Sofya ve Moskova arasında yapılan anlaşma uyarınca, 1952'de Vasiliev, sosyalist sinema yapımcılığının öğretilmesi amacıyla Bulgar sinemasının sanat yönetmeni olarak görevlendirilir.

Doç. Mariana Piskova şunları belirtti:  "Her şey senaryo, yani edebi senaryo ile başlar, sonra yönetmen senaryosu gelir. Filmin edebi senaryosu o yıllarda Stalin Ödülü sahibi Sovyet yazar Arkady Perventsov'a aittir. Dedesi savaşa katıldığından dolayı duygusal olarak bu konuya yakındı. Yönetmen Sergey Vasilyev'in babası da Balkan cephesinde savaşmış. Sergey Vasilyev'in çocukluğu, babasının arşivci olarak çalıştığı Moskova'daki Balmanska Caddesi'ndeki askeri arşivde geçmiştir. Bu nedenle, savaşın diğer katılımcılarını da tanıyor ve bu konuya gerçekten duygusal olarak bağlıdır."

“Aslında film, İkinci Dünya Savaşı'na ve ”faşist zulümden kurtuluşumuza”, ”faşist boyunduruğa“ atıfta bulunmak için tasarlandı. Belki de kahramanlara gerçekten gerek yok ve asıl vurgu da bu. Ancak, bu filmde Skobelev'in ilk kez biraz daha ön plana çıktığını belirtmeden geçemeyeceğim.

O ana kadar Skobelev, rol verilmemiş bir figürdü. Böylece Sergey Vasilyev, bu imajı bir ölçüde aydınlatmayı başardı (Mikhail Skobelev, savaş sırasında önemli olayların başında yer alan generallerden biridir – Koca Balkan dağlarının kış geçişi, Pleven şehrinin kuşatılması, Loveç'in ele geçirilmesi ve Şeynovo'daki zafer, bu nedenle askerleri ona “Skobelev neredeyse, zafer oradadır” derlerdi – ed. notu).

GI (Computer-Generated Imagery) teknolojisinin olmadığı, sinema efektlerinin maketler ve cam üzerine çizilen resimlerle sınırlı olduğu zamanlarda, Sergey Vasilyev muazzam savaş sahneleri yaratır. Bu sahneler sadece kitlesel sahnelerle değil, aynı zamanda dublörlerin gösterileri ve savaşın gerçekçiliğiyle de büyüleyicidir. Çekimler, savaşa katılan ressamların meşhur eserlerini kelimenin tam anlamıyla yeniden canlandırmaktadır.

Ne yazık ki, çekimler sırasında ekipten ve figüranlardan gerçek kurbanlar bile oldu. Bulgaristan, o zamanlar görülmemiş bir rakam olan 16 milyon leva ile prodüksiyonu finanse etti  ve Vasilyev'in kendini göstermesine olanak tanıdı. O, savaşların gerçek mekanlarında ve aynı mevsimlerde bile çekim yaptı. Bulgarlar için Osmanlı - Rus Kurtuluş Savaşı'na adanmış tüm sinema ve televizyon yapımlarında daha sonra alıntı olarak kullanılan Tuna nehrinin geçilmesi, Plevne Kalesi'nin kuşatılması, Şipka Savaşı ve Koca Balkan’ın kışın geçilmesi sahneleri simgesel niteliktedir. “Şipka Kahramanları”nın niteliği ve siyasi koşullar, 1955 yılında filmin Cannes Film Festivali'nde en iyi yönetmen ödülünü almasını sağladı.

• Bulgaristan Kurtuluş Bayramını kutluyor