Nisan Ayaklanmasında Kullanılan Özgürlük Cephanesi – İkinci Bölüm

Beş yüzyıl süren Osmanlı hakimiyetine karşı düzenlenen Nisan Ayaklanması için 1876 yılının Şubat ile Nisan ayları arasında 3 ay zarfında gizli hazırlık ve silahlanma çalışmaları yürütüldü. Eski tabancalar, çakmaklı ve kapsüllü tüfekler toplanarak onarıldı. Bir yandan gizlice kurşun mermi dökümü ve barut fişeği sarma işleri yapılırken, diğer yandan kaçak yollardan barut satın alınıp depolandı. Tarihçilere göre eli silahlı olarak ayaklanan isyancıların sayısı 10 000 kadar olurken modern tüfek kullananların sayısı sadece 400 oldu.

Bu konuda Panagürişte Askeri Kurulu üyesi olan Nayden Drinov anılarında “Tüfeklerimiz farklıydı, çoğu Löföşe (Lefaucheux) çifte tipiydi, benimkisi ise çok güzel bir Çerkez şişaneydi” diyor.

1876 yılının Nisan ayında yaşanan isyan olaylarında merkezi bir rol alan Panagürişte şehrindeki Tarih Müzesi’ninkuratörü olan Metodi Navushtanov, radyomuza konuşurken şunları anlattı:

" Çakmaklı silah mekanizmasını basit bir şekilde anlatmak gerekirse bu, mekanik bir ateşleme düzeneğidir. Burada horozun çenelerine bir çakmaktaşı yerleştirilmiştir. Ön tarafta sertleştirilmiş çelik bir plaka bulunur ve silah doldurulduktan sonra tetiğe basıldığında bir kıvılcım oluşur. Bu kıvılcım, haznedeki barut yükünü ateşler, o da namlu içindeki barutu tutuşturur ve ardındanatış gerçekleşir. O dönemde çakmaklı mekanizma, uzun zaman tekniğin mükemmel icadı ve mekaniğin mucizesi olarak kabul edilirdi”.

Üç ciltlik “Nisan Ayaklanması’nın Tarihi” kitabının yazarı Dimitar Strashimirov, Panagürişte’de isyancı olarak kayıtlı bulunan ve silah taşıyabilen 600 kadar kişinin hepsinin çoğu çifte namlulu av tüfeği olmak üzere kapsüllü tüfeklerle silahlanmış olduğunu belirtmiştir.

Tek sözle çoğu Bulgar isyancının kullandığı önden doldurmalı ateşli silahlar, arkaik olup Osmanlı Ordusu’nda kullanılan arkadan doldurmalı tüfek ve revolverlerin 250 yıl gerisinde kalmıştı.

Önden doldurmalı silahların atış hızı, dakikada 1 ila 3 atış arasında, menzili ise 300 adım kadar olurken, aynı dönemde Osmanlı Ordusu’nın envanterinde bulunan “Martini–Henry”, “Schneider” ve “Remington” tüfekleri, dakikada 6 ile 12 atış arasında yapar, menzili ise 1000 ile 1400 metre arasında olurdu.

" Bunu defalarca kendi kendimize izah etmeye çalıştık. Böylesine eski, arkaik silahla Osmanlı Ordusu’nun Avrupa, Amerika’dan ve daha birçok yerden satın aldığı modern silah ve mühimmata karşı çıkan atalarımızın yiğitliği, hayatını feda etme hazırlığı ve yürekliliği şaşırtıcıdır!” sözlerini kullandı Metodi Navushtanov.

Nisan Ayaklanması, Mayıs ayının başında acımasızca bastırıldı. İsyanın en çok kan akıtılarak bastırıldığı Panagürişte’de Bulgar halkının özgürlüğü konusunu Avrupa’nın gündemine taşıyan en büyük Bulgar devrimi, her yıl 1 Mayıs tarihinde düzenlenen ulusal kutlamalarla anılır.

Panagürişte Tarih Müzesi, Okumaevi ve “Traditsiya” (Gelenek) Klübü tarafından düzenlenen canlandırmalarla Nisan Ayaklanması Destanı gözler önünde ihya edilir.

1876 yılında özgürlüne kavuşma isteği ile yanıp tutuşan Bulgarlar, “Tarlanı sat, tüfek al!” çağrısını ortaya attı. Çalışkan ve mal mülk sahibi olan çoğunun kaybedecek çok şeyi vardı. Fakat onlar özgürlük olmadan varlıklarını da yok saydı.

Her zaman paha biçilmez bir şey olmuş olan özgürlüğün bedelini kahramanlar hep hayatlarını feda ederek ödemiştir. Aynen ulusal kurtuluş mücadelesinde bayraklara yazdırılan ve Bulgar tarihinde amblem niteliği taşıyan “Ya özgürlük ya da ölüm!” devrim sloganında denildiği gibi.

 

İlgili haber:

Nisan Ayaklanmasının Özgürlük Cephanesi – Birinci Bölüm - Bulgaristan Radyosu Türkçe

Haber: İvo İvanov

Çeviri: Tanya Blagova