Μάθημα για τη Βουλγαρία… με το ΒΚΣ «Τσάρ Συμεών ο Μέγας» στην Ελλάδα

Σε απόσταση αναπνοής από τη Βουλγαρία, αλλά με μια ολόκληρη κουλτούρα και γλώσσα να χωρίζουν τους ανθρώπους από την πατρίδα τους – αυτή είναι η πραγματικότητα για εκατοντάδες Βουλγάρους στη Βόρεια Ελλάδα. Πολλοί από αυτούς έχουν χτίσει τη ζωή τους εδώ και χρόνια στη νότια γειτονική χώρα, έχουν μεταφέρει τις οικογένειές τους, έχουν αποκτήσει εκεί τα παιδιά τους και σταδιακά έχουν χάσει τη ζωντανή επαφή με τον τόπο καταγωγής τους, τον οποίο οι απόγονοί τους συχνά δεν έχουν καν δει.

Στήριγμα για αυτούς τους συμπατριώτες μας και ελπίδα ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να αλλάξει την πορεία της αποτελούν τα βουλγαρικά κυριακάτικα σχολεία. Στη Βόρεια Ελλάδα λειτουργούν δύο: το Βουλγαρικό Κυριακάτικο Σχολείο «Άγιος Ιβάν Ρίλσκι», με τα έξι παραρτήματά του, και το σχολείο «Τσάρος Συμεών ο Μέγας», με παραρτήματα στο χωριό Δίκαια και στην πόλη Ορεστιάδα.

Τα Δίκαια βρίσκονται μόλις δεκατέσσερα χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Βουλγαρία, κοντά στο Σβίλεγκραντ, ενώ η μεγαλύτερη πόλη, η Ορεστιάδα, απέχει πενήντα χιλιόμετρα. Παρ’ όλα αυτά, «συχνά νιώθουμε την πατρίδα μας μακρινή. Όχι εξαιτίας της απόστασης, αλλά εξαιτίας των συνόρων. Επίσης εξαιτίας της διαφορετικής κουλτούρας, των διαφορετικών συνηθειών και του διαφορετικού γλωσσικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μεγαλώνουν οι μαθητές μας», εξηγεί στη Ράδιο Βουλγαρία η Ντιάνα Κιμπάρη, ιδρύτρια και διευθύντρια του Βουλγαρικού Κυριακάτικου Σχολείου «Τσάρ Συμεών ο Μέγας».

Η ίδια γνωρίζει πόσο σημαντική είναι η εγγύτητα με το πατρικό σπίτι. Ύστερα από έντεκα χρόνια ζωής στο Βέλγιο, το 2016 μετακόμισε με την οικογένειά της στην Ελλάδα, όπου άρχισε να ξαναχτίζει τη ζωή της έχοντας πάντα στο μυαλό της τη Βουλγαρία.

«Εδώ αισθάνομαι πιο κοντά στη Βουλγαρία. Αυτή η φυσική απόσταση έχει μικρύνει και αυτό μου δίνει μια εσωτερική γαλήνη, γιατί ξέρω ότι μπορώ να επιστρέψω στην πατρίδα μέσα σε πολύ λίγο χρόνο», λέει η συμπατριώτισσά μας και παραδέχεται ότι κάθε μήνα περνά τα σύνορα κυριολεκτικά. Συναισθηματικά όμως τα περνά κάθε εβδομάδα: εδώ και εννέα χρόνια η ίδια και η ομάδα της εργάζονται με παιδιά ηλικίας από πέντε έως δεκαοκτώ ετών, στα οποία διδάσκουν τρεις ώρες την εβδομάδα όχι μόνο βουλγαρική γλώσσα και ιστορία, αλλά και αγάπη για το γένος τους.

«Ο στόχος μας είναι απλός και ταυτόχρονα πολύ υπεύθυνος – να μικρύνουμε την απόσταση ανάμεσα στα παιδιά και τη Βουλγαρία και έτσι να τα βοηθήσουμε να αποκτήσουν την αίσθηση ότι ανήκουν στις ρίζες τους», λέει η διευθύντρια του σχολείου.

Κατά τη σχολική χρονιά 2025–2026 στο Βουλγαρικό Κυριακάτικο Σχολείο «Τσάρ Συμεών ο Μέγας» φοίτησαν πενήντα τρεις μαθητές. Για τους περισσότερους από αυτούς, η βουλγαρική γλώσσα δεν είναι πλέον η πρώτη τους γλώσσα, εξηγεί η κυρία Κιμπάρις και παραδέχεται ότι αυτό αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς του εξωτερικού, αλλά και τη μεγαλύτερη ευθύνη τους.

 

Σήμερα περισσότερο από ποτέ, τα μικρά Βουλγαρόπουλα σε όλο τον κόσμο έχουν ανάγκη να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τη Βουλγαρία όχι μόνο μέσα από τις εικόνες και τις αφηγήσεις των σχολικών βιβλίων, αλλά και από κοντά. Να καταλάβουν ότι αυτή η χώρα για την οποία μαθαίνουν και ακούνε από τη μαμά και τον μπαμπά είναι πραγματική και τους ανήκει. Να νιώσουν το άρωμά της, να δουν τα χρώματά της, να βυθιστούν στους δρόμους και στους ήχους της, πιστεύει η Ντιάνα Κιμπάρη.

Γι’ αυτό ακριβώς αποφάσισε να υποβάλει αίτηση σε εθνικά προγράμματα του Υπουργείου Παιδείας και Επιστημών της Βουλγαρίας, ώστε να μπορέσει να δείξει στους μαθητές της την αληθινή Βουλγαρία. Το 2022 και το 2023, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Μητρική γλώσσα και πολιτισμός στο εξωτερικό», δύο διαφορετικές ομάδες του σχολείου επισκέφθηκαν το Πλόβντιβ, το Χάσκοβο, το Σόποτ, το Κάρλοβο και το Καλόφερ. Το 2024 και το 2025, στο πλαίσιο του προγράμματος «Βουλγαρία – εκπαιδευτικές διαδρομές», γνώρισαν το Βελίκο Τάρνοβο και τη Σόφια.

Υπεύθυνη των ομάδων που επισκέφθηκαν το Πλόβντιβ και το Βελίκο Τάρνοβο ήταν η δασκάλα βουλγαρικής γλώσσας Στέφκα Στράκου, για την οποία οι αναμνήσεις από αυτές τις εμπειρίες άφησαν βαθύ αποτύπωμα στην επαγγελματική της πορεία.

 

«Αξέχαστη στιγμή ήταν όταν χορέψαμε βουλγαρικό χορό στις κεντρικές πλατείες του Σόποτ και του Καλόφερ, με χαμόγελα, ρυθμό και αίσθηση κοινότητας. Τα παιδιά εντυπωσιάστηκαν από το μεγαλείο των βουλγάρων τσάρων, από τις ηρωικές αφηγήσεις και από την ευκαιρία να αγγίξουν αυθεντικούς ιστορικούς τόπους. Το κοινό στοιχείο και των δύο ταξιδιών ήταν ότι έδειξαν πόσο σημαντικό είναι τα παιδιά που μεγαλώνουν έξω από τη Βουλγαρία να έχουν ζωντανή επαφή με την πατρίδα, όχι μόνο μέσα από τα βιβλία αλλά και μέσα από την εμπειρία. Επέστρεψαν εμπνευσμένα, με νέες φιλίες, με πιο ανοιχτούς ορίζοντες και με ακόμη ισχυρότερο κίνητρο να μάθουν βουλγαρικά».

«Για ορισμένα παιδιά αυτά ήταν τα πρώτα τους βήματα σε βουλγαρικό έδαφος», λέει επίσης η Ντιάνα Κιμπάρη. «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη συγκίνησή τους όταν άκουγαν βουλγαρικά παντού γύρω τους και συνειδητοποιούσαν ότι η Βουλγαρία δεν είναι απλώς μια αφήγηση, αλλά ένα πραγματικό μέρος που μπορούν να νιώσουν. Πέρυσι επισκεφθήκαμε τη Σόφια και το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, κάτι που τους έδωσε τη δυνατότητα να βυθιστούν στο πλούσιο παρελθόν της χώρας μας».

Μέρος αυτής της εμπειρίας τα παιδιά του Βουλγαρικού Κυριακάτικου Σχολείου «Τσάρ Συμεών ο Μέγας» την παρουσίασαν μέσα από φωτογραφίες και βίντεο, συμμετέχοντας στην πρωτοβουλία της Ράδιο Βουλγαρία «Μάθημα για τη Βουλγαρία».

«Δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι αυτά τα αντικείμενα είναι τόσο παλιά! Είναι τόσο ενδιαφέρον να βλέπεις πώς ζούσαν οι άνθρωποι πριν από πολλά χρόνια», λέει ο μαθητής της όγδοης τάξης Αλέξανδρος Θεοδοσίου.

Η δωδεκάχρονη Νικολέτα Τσουτουρίδου θυμάται με θαυμασμό τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Αλεξάνταρ Νέφσκι:

«Τόση ομορφιά δεν έχω δει πουθενά αλλού. Όλα είναι τόσο ήρεμα και τόσο όμορφα.»

«Επισκεφθήκαμε επίσης τον Ζωολογικό Κήπο της Σόφιας, που αποδείχθηκε μια πραγματική περιπέτεια για τα παιδιά. Δεν είχαν ξαναδεί τόσο μεγάλο ζωολογικό κήπο και παρακολουθούσαν με ενθουσιασμό τα λιοντάρια, τις μαϊμούδες και τα ερπετά. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν οι καμηλοπαρδάλεις, οι ελέφαντες και οι ρινόκεροι. Δεν είχαν ξαναδεί τόσο μεγάλα ζώα. Ίσως όμως το πιο συγκινητικό για αυτά ήταν η ατμόσφαιρα του να ακούνε βουλγαρικά παντού γύρω τους και να αισθάνονται μέρος κάποιου μεγαλύτερου συνόλου. Μετά την επίσκεψη, η Βουλγαρία μετατράπηκε σε έναν πραγματικό τόπο, συνδεδεμένο μεπροσωπικά συναισθήματα και προσωπικές αναμνήσεις. Ιδιαίτερα για τα παιδιά που γεννήθηκαν έξω από τη Βουλγαρία, όπως οι περισσότεροι μαθητές μας. Ήταν η στιγμή που η Βουλγαρία έπαψε να είναι κάτι μακρινό και άρχισε να γίνεται πατρίδα για αυτά», είναι πεπεισμένη η Ντιάνα Κιμπάρη.

Τα λόγια της επιβεβαιώνει και η μαθήτρια της έβδομης τάξης Μαρία Τσουτουρίδου:

«Αυτό το ταξίδι ήταν κάτι περισσότερο από μια εκδρομή. Ήταν ένα ζωντανό μάθημα πατριωτισμού, ιστορίας και πολιτισμού. Νιώσαμε περηφάνια που είμαστε Βούλγαροι και ευγνωμοσύνη που είχαμε την ευκαιρία να αγγίξουμε όλα αυτά. Ευχαριστούμε θερμά το Υπουργείο Παιδείας και Επιστημών και τους διοργανωτές. Επιστρέψαμε στο σπίτι πιο πλούσιοι σε εμπειρίες, πιο εμπνευσμένοι και ακόμη πιο δεμένοι με τη Βουλγαρία. Αυτό το ταξίδι θα μείνει στις καρδιές μας ως μια υπέροχη ανάμνηση γεμάτη χαμόγελα, ανακαλύψεις και νέες φιλίες.»

 

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα